Kishõtenketsu

Een tijdje geleden las ik over verschillende manieren van verhalen schrijven het volgende:
In tegenstelling tot de Westerse conflictgerichte verhalen (goed overwint kwaad, happy end) draait het bij Kishõtenketsu om ontdekking, contrast en verrassing. Deze structuur vind je bijvoorbeeld vaak in Manga’s. Eerst wordt de situatie uitgewerkt, vaak zonder conflict (ki-sho). dan volgt een onverwachte wending of twist (en), meestal zonder directe confrontatie. Tot slot worden de gevolgen van die wending samengebracht en afgerond (ketsu).

Waar ik dit stukje wijsheid vond, heb ik helaas niet genoteerd, maar het had wel indruk gemaakt. Zo wilde ik ook wel eens een verhaal schrijven. Ik ben natuurlijk met mijn Mol-met-de-roze-bril bezig en daar zou het best eens bij kunnen passen.

Afgelopen meivakantie, in mijn vakantiehuisje op de Veluwe, kwam de inspiratie. Dat verhaal wil ik jullie niet onthouden.

Speurtocht

Het is bijna zomervakantie en op school is iedereen druk. Er worden nog laatste toetsen afgenomen, de juf ploetert op de rapporten en de dieren die in de zomervakantie jarig zijn, willen nu nog graag even trakteren. Sommige dieren zullen na de zomer naar een andere school gaan, ook zij staan nu nog even in het middelpunt van de belangstelling.
Maar bij iedereen leeft nog het meeste het feest van de laatste schooldag. Wat er gedaan wordt, is elk jaar weer een verrassing. Dit jaar is er aangekondigd dat er een speurtocht in het bos zal zijn. Waarbij je een prijs kan winnen. Een prijs die iedereen wel zou willen hebben, heeft juf gezegd. Maar wat het dan is, nee, dat gaat ze niet verklappen.

Mol en zijn vriendjes hebben het er steeds over, onderweg naar school, bij het buitenspelen… “Ik denk dat het winnende groepje de grootste ijsjes van het bos krijgt!” oppert Haas, die wel van iets lekkers houdt. “Nee, ik denk snoep voor de hele vakantie!” Muis is nog een veel grotere zoetekauw. “Haha”, lacht Mus, wat nou als je kaartjes kunt winnen voor de bosbioscoop? Of voor het openluchttheater?” Dat lijkt haar wel wat, zij houdt wel van een mooie voorstelling.
Mol luistert een beetje en zegt verder weinig. Hij is wel nieuwsgierig, maar houdt er niet zo van om van tevoren te bedenken wat het zou kunnen zijn. Omdat het dan natuurlijk altijd weer iets totaal anders is. Hij heeft wel veel zin in de speurtocht, want in het bos is hij altijd gelukkig. “We moeten nog wel groepjes maken”, zegt hij. En dat klopt. Juf heeft gezegd dat ze zelf groepjes van 5 mogen maken, zolang ze niemand buitensluiten. Als ze merkt dat het de kinderen zelf niet lukt, kan zij altijd nog helpen.

Hmm, dat zet de dieren even op een heel ander spoor. “Ik wil bij jou hoor, Haas!” roept Muis. “Jij bent altijd zo lekker snel! Dat is beter dan Schildpad, want daar moet je steeds op wachten!” Mus is ook geliefd: “Jij kunt lekker hoog boven de bomen vliegen en de moeilijke aanwijzingen vinden”, stelt Slang. “Ja, maar jij ziet de aanwijzingen weer, die laag bij de grond verstopt zijn”, geeft Mus terug.
“Nou, wil iemand eigenlijk wel bij die suffe Rat?” vraagt Uil zich hardop af. Ze kijken hem allemaal aan. “Ja, die is zo gemeen, je ziet het al van ver aan zijn vieze dikke staart! En dat stuk uit zijn oor, dat is vast in een gevecht gebeurd. Met hem wil je toch geen ruzie krijgen?” “Oh”, voegt Eekhoorn toe, “en Pauw dan? Die vindt zichzelf altijd de mooiste en de belangrijkste, ik wil daar niet naast hoor!”
Mol luistert en voelt zich er niet helemaal happy bij. Al die oordelen. Hij had Rat wel eens horen vertellen van een boze straatkat die hem een klap had verkocht omdat hij zogenaamd in de weg liep. De nagels van de kat hadden zijn oor stuk gemaakt. En kon Pauw er wat aan doen dat hij die lange gekleurde staartveren had? Natuurlijk, Mol heeft ook zo zijn favorieten bij wie hij graag in het groepje zou zitten. Haas, bijvoorbeeld, want met hem loopt hij altijd naar school en terug. En met Das kun je altijd lachen. Maar verder vindt hij het wel best. Zolang hij maar kan meedoen met de speurtocht in zijn geliefde bos.

Met steeds 5 minuten ertussen, zijn de groepjes aan de spannende speurtocht door het bos begonnen. Mol is met Haas en Das, gelukkig, maar ook Rat en Pauw zijn bij hen aangesloten. Toen Das en Haas het verhaal hoorden over het oor van Rat, waren ze snel gerustgesteld: Rat was zelf helemaal niet zo gevaarlijk! En Pauw? Mol heeft uitgelegd dat een dier er zelf niets aan kan doen hoe het eruit ziet. En dat Pauw best trots mag zijn op zijn prachtige staartveren. Net als Haas op zijn snelle voeten, Das op haar grappige uitspraken en Mol zelf op zijn roze brilletje. Zo zijn ze samen op pad gegaan.

Juf heeft met hulp van een paar vaders en moeders de tocht uitgezet door van takjes pijlen te maken. Soms liggen die op de grond, soms hangen ze in een boom. Je moet wel goed zoeken! Als je die pijlen volgt, kom je onderweg opdrachten tegen waar je een letter mee kunt verdienen, heeft juf uitgelegd. Sommige opdrachten zijn grappig: doe een dansje alsof je een vlinder bent, bijvoorbeeld. Er is zelfs een klein parcours uitgezet, waarbij de dieren onder en over boomstammetjes moeten kruipen of lopen, zigzaggen om een paar keien en over een plas water heen springen. Bij elke opdracht staat een vader of moeder die een letter op de kaart stempelt, zodra een groepje klaar is.

Met het groepje van Mol gaat het erg goed. Ze hebben plezier en doen bij elke opdracht goed hun best. Ze hebben al veel letters verzameld: K, N, T, A, V en nog een A. Ze hebben er nog twee nodig. Das denkt al te weten wat het woord zal worden, maar je moet de letters echt verdienen, anders geldt het niet. In de verte zien ze het parcoursje. “Dat wordt een makkie!” roept Haas. “Daar ben ik zo doorheen!” “Maar we moeten het wel allemaal doen”, zegt Pauw. “En ik ben benieuwd of ik met mijn lange staart wel goed kan slalommen…” Dat valt mee. Soepel zwiert Pauw zijn staart rond de stenen. Trots staat hij met Das, die ook al klaar is, aan het eind op de anderen te wachten.

Dan gebeurt het: Haas is overmoedig en blijft met zijn poot achter een boomstammetje steken. Hij valt en het lukt hem eerst niet om op te staan. Zijn vriendjes komen snel kijken: Haas heeft zijn poot verstuikt en kan niet hard meer lopen. Heel rustig brengen ze hem naar het eind van het parcours. Vader Bever, die hier de letterstempel uitdeelt, snapt wat er is gebeurd en zet een mooie E op de kaart van de groep. Dat is lief, nu kunnen ze toch verder.
Of… maar… waar is Rat gebleven?? Is die eigenlijk wel over het parcours geweest? Ze hebben door de opwinding over Haas niet gemerkt dat ze nog maar met z’n vieren zijn.
“Als we nu stoppen, zijn we nooit op tijd terug met onze letters. Dan winnen we de prijs sowieso niet!” zegt Pauw. Die toch wel graag zou willen winnen. “Nee”, zegt Haas, “Dan weten we zeker dat alle moeite voor niets is geweest”. En een beetje treurig kijkt hij voor zich uit. De laatste opdracht kon nooit zo ingewikkeld meer zijn, na dat parcours. “Zelfs met mijn verstuikte poot haal ik dat nog wel” verzucht hij.
Maar Mol denkt er anders over. Zoals wel vaker. Er zijn wel dieren die zeggen dat dat door zijn roze bril komt: “jij ziet altijd de dingen mooier dan ze zijn!”
Nu zegt Mol: “Jongens, we hebben de opdracht om de speurtocht samen te doen. Dat betekent dat we dus Rat zullen moeten zoeken. We kunnen hem toch niet in het bos achterlaten? We hebben net vriendschap met hem gesloten!” De andere dieren knikken. Een beetje aarzelend zegt Das: “Je hebt gelijk, Mol, we doen het samen of we doen het niet. Laten we teruglopen om Rat te vinden.”

Terug langs het parcours, waar ze andere groepjes zien springen, kruipen en slalommen. Terug door de pijlen nu achterstevoren te volgen. Ondertussen kijken ze goed om zich heen. “Daar!” roept Pauw. “Ik zie zijn staart!” Achter een rijtje bomen zijn de rotsen. Daarachter zit niks. Tenminste, zo lijkt het altijd. Want achter die rotsen gaat het opeens steil naar beneden. Het puntje van de lange staart van Rat steekt boven de stenen uit. Als ze dichterbij komen, zien ze Rat uitgeput onderaan de rotswand staan. Hij hijgt: “Oh, wat ben ik blij om jullie te zien! Ik probeer steeds terug omhoog te klimmen, maar de rotsen brokkelen elke keer af.” Ergens schaamt hij zich er ook voor, dat hij zo nieuwsgierig is geweest naar wat er achter de rotsen zou zijn. Hij heeft te ver eroverheen gehangen en is zo gevallen. Niks gebroken, maar terug naar boven lukt ook niet.
“Wij zullen je helpen, Rat!” roept Pauw. Samen zoeken ze naar een lange tak. Die houden ze over de rand. In een rijtje houden ze elkaar vast, om ervoor te zorgen dat ze niet allemáál de diepte in vallen. Haas zit aan het einde, zodat hij niet op zijn pijnlijke poot hoeft te staan. Rat kan precies bij de tak en zo trekken ze hem omhoog. Wat een opluchting!

“We hoeven nog maar één opdracht!” Pauw neemt het voortouw. Rustig, vanwege de zere poot van Haas en de uitgeputte Rat, komen ze via de pijlen weer op het punt waar ze gebleven waren. Maar… Ze zien nergens meer een vader of moeder met een opdracht en een stempel! Ze besluiten naar het einde te lopen. Met sippe koppies komen ze aan. “We missen nog een letter en we hebben geen prijs”, treurt Das. Die nu ook even geen grappige opmerking meer weet.

Dan komt juf eraan. Opgelucht dat ze nu alle dieren weer bij elkaar heeft. Ze vertellen wat er is gebeurd. Tot hun verbazing zegt juf: “Ik ben zo trots op jullie! Jullie hebben zo goed voor elkaar gezorgd!” De hinkende Haas leunt tegen Rat, die nog steeds een beetje beduusd is van alles. “Jullie hebben wel degelijk gewonnen”, gaat juf verder. “jullie hebben voor je maatjes gekozen en dat is iets om trots op te zijn. Jullie vriendschap is de grootste prijs die je ooit kunt winnen!”

Als Mol later thuis het hele verhaal aan zijn moeder vertelt, voelt hij pas wat het met hem heeft gedaan: hij is écht trots! Trots op zijn groepje, trots op zijn vrienden, trots op zichzelf. Hij heeft er vrienden bij gekregen, want Rat en Pauw horen er nu ook helemaal bij. Moe en tevreden ligt hij die avond in bed. Zijn roze bril op zijn nachtkastje. Dat was een bijzondere, maar prachtige dag. En met die gedachte valt hij snel in slaap.

Afbeelding: voor dit verhalenboek maak ik af en toe ook al wat afbeeldingen. Deze keer was Pauw aan de beurt.