Houdbaarheidsdatum

Vandaag is zo’n dag dat ik me weer even goed besef waarom ik dat besluit tot vervroegd pensioen heb genomen. Ik kom eindelijk weer een beetje tot mijzelf. Na een week waarin veel over mij en mijn vak ging, maar ik dreigde mijzelf wel voorbij te lopen.
Ken je dat? Dat je van alles wil en doet, maar van binnen steeds meer het gevoel krijgt tegen een muur op te lopen? Dat de drempel óm de dingen te gaan doen, steeds hoger lijkt te worden?
Het voelt onrustig, paniekerig en er komt niet veel uit mijn handen, behalve dat wat ik mijzelf to do heb opgegeven. En dan nog vaak met een denkbeeldige schop onder mijn eigen kont…

Vandaag eindelijk een dag dat ik mijzelf weer eens terug kon vinden. Dat ik de rommel in huis – die natuurlijk niet meehielp aan het onrustige gevoel, maar die ik niet voor elkaar kreeg op te ruimen – eens kon aanpakken. De tafel weer zichtbaar maken. De stofzuiger door de benedenverdieping. Dat soort dingen. Ja, boven is nog niet aan de beurt geweest, maar dat komt morgen wel. Opruimen in huis = opruimen in je hoofd. Dat is echt zo, maar je hebt er wel energie voor nodig.

Het was een week waarin ik van alles had gepland om de continuïteit van mijn vak – muziek – te waarborgen, voor als ik na de zomer niet meer op school werk. Ik nam dat super serieus en stak er veel energie in. Ik vond het ook spannend, want ik weet wat er allemaal aan andere verplichtingen op mijn collega’s afkomen. De collega’s die er waren hebben er hopelijk genoeg van opgestoken om volgend schooljaar lekker zelf met de kinderen muziek te gaan maken.

Op LinkedIn las ik afgelopen week een post van Janet Mulder over de houdbaarheidsdatum van je oude ‘ik’.
– Brankele Franke vertelde bij Eva Jinek dat ze inmiddels twee keer een burn-out heeft gehad. Ze zei overal ‘ja’ op, werkte hard, sportte veel. Kortom: ze vroeg veel van zichzelf, want tenslotte was alles leuk! Tot ze ontdekte dat er iets diepers speelde. Interne stressoren zoals pleasen, conflicten vermijden en niet goed voelen wat zij zelf nodig had. Terwijl ik luisterde, realiseerde ik me opnieuw dat een burn-out niet verdwijnt door alleen rustiger aan te doen, minder te werken of beter je grenzen te bewaken. Veel mensen die een burn-out hebben meegemaakt herkennen dat ze na afloop niet meer dezelfde zijn. En vaak zeg ik dan: gelukkig maar. Want aan je oude ‘ik’ zat een houdbaarheidsdatum.-

Ik viel meteen terug in mijn herinneringen van zo’n 8 jaar geleden. Het woord burn-out nam ik toen nog niet in de mond. Ik weet nog dat een goede vriend mij vroeg, toen ik voor de zoveelste keer een repetitieavond moest afzeggen vanwege hoofdpijn: “weet je zeker dat er niet méér aan de hand is?” Dat resulteerde in een huilbui waarvan er de maanden daarna nog velen zouden volgen. Pas nu ik de laatste paar jaar terugkijk, kan ik zien hoe ver ik ‘weg’ ben geweest. En, zoals die post die ik hierboven noem vertelt: hoe ik niet meer de oude ben geworden. Dat kan niet en dat wil ik ook niet. Er is een nieuwe Elna. Of beter: de echte, die in de loop van de jaren op de achtergrond was geraakt, kwam weer boven. Daarop ben ik verder gaan bouwen.

Hoe zo’n stuk tekst je weer even helemaal bewust maakt van wie je bent en wat er is gebeurd. Hoe ik steeds meer activiteiten ging afzeggen. Hoe ik terug ben gegaan naar helemaal niks. En vandaar af weer ben gaan opbouwen. Keuzes heb gemaakt. Waar ik nu ben. Weer met een grote keuze, mijn vervroegd pensioen. Een heel bewuste keuze. Een keuze in de lijn van die nieuwe weg, die ik ben ingeslagen.

Ik vind het wel mooi, dat ik door die burn-out heb geleerd om bewuster om te gaan met wat ik voel. Dat ik mijzelf nu gun om mijn gevoel serieuzer te nemen.
Vroeger was het gauw: een ander heeft het erger. Nu weet ik: er bestaat geen ‘erger’.  Op het moment dat iets voor mij ‘erg’ voelt, mag ik daar aandacht aan schenken. Al gaat me dat nog niet altijd gemakkelijk af…

Ik las ook deze eerste zinnen van een andere LinkedIn post (van Marie-Liz de Jong):
– “Weet je wel hoe het voor mij was vroeger?” “Jij hebt het nog makkelijk.”
“Na alles wat ik heb meegemaakt…”
“Kijk eens wat ik allemaal voor jou doe.” –

Die tekst trok mij direct. De post was bedoeld om trauma bij kinderen beter te begrijpen. Ik herkende er zelf zoveel in, dat ik het in tranen heb gedeeld met mijn coach uit mijn burn-out-tijd. Die mij had geleerd dat ik vóóruit mocht kijken. Dat het niet jouw taak als kind is, om de problemen op te lossen die jouw ouders met die van hun hebben gehad. Eyeopener was dat toen.

Daar bestaat trouwens een interessant boek over: ‘Het is niet met jou begonnen’, van Mark Wolynn. Dat boek bespreekt overgeërfd trauma en laat zien dat je zelf die cyclus kunt doorbreken. Ik heb het nog steeds niet helemaal gelezen. Veel van dat soort boeken raken bij mij zó de kern, dat ik het lezen ervan over langere periodes uitsmeer. De hoeveelheid informatie en herkenning is vaak zó groot, dat ik er al snel vol van zit.

Het is ook mooi om te ontdekken hoe ik inmiddels ben gegroeid. Dat ik me nog helemaal kan terughalen hoe het is geweest, maar tegelijk heel duidelijk voel dat ik ‘daar’ dus niet meer ben. Maar ook hoe ik nu kan opmerken dat ik op een verkeerd spoor zit, doordat ik het gevoel van toen herken. Die paniek.
Sjonge. Ik weet nog dat ik een keer in het kantoortje van de administratie op school zat en daar écht niet uit wilde komen. Er was een afscheid van een collega die toen met pensioen ging en ik had met de kinderen daar al uitgebreid aan meegewerkt. Ik zag al die mensen die na school voor haar in en om het gebouw rondliepen, niet zitten. Dat gevoel, van niet met 10 paarden van je plek gehaald willen worden. Ik had toen gelukkig wel een hulplijn, die me weer in de benen kreeg.
Of toen ik eindelijk weer op school muziekles mocht komen geven in alle groepen, na het coronagebeuren. Ik ging elke keer dat ik er was geweest, met een zwaar gevoel naar huis. Alles wat de kinderen en collega’s erbij voelden, leek ik wel mee te nemen. En toen de kinderen vanaf groep 6 mondkapjes op moesten naar school, toen haakte ik weer af. Het zelfde gevoel als bij begin burn-out kwam weer langs: totale paniek en weerstand. Gelukkig werd dat serieus genomen en mocht ik vanuit huis de muzieklessen klaarzetten voor de collega’s.

Dat stuk serieus genomen worden. Dat is zo belangrijk. Iemand die reageert met: “ik zie je, ik hoor je, ik ben er voor je”, zonder allerlei verdedigende woorden, die begrijpt wat helpend is.
Zo mag ik nu de ochtend van mijn afscheid op school, vrij nemen. Ik raakte in paniek bij de gedachte dat ik eerst de hele ochtend zou moeten lesgeven, dan afscheid met de kinderen en dan óók nog de officiële afscheidsreceptie. Fijn dat daarnaar is geluisterd. Doordat ik daar zélf naar heb geluisterd en het heb gedeeld.

Ik weet hoe belangrijk het is dat je jezelf serieus neemt. Dus doe ik dat. Ik ga met pensioen. Om met mijn nieuwe, echte ik, nog heel veel dingen te kunnen doen. Zodat die houdbaarheidsdatum weer een stuk kan worden verlengd. Na zo’n week als ik afgelopen week had, weet ik weer even zeker dat ik daar goed aan doe.

Afbeelding: Sunflowers, acryl op canvas, 60 x 80 cm. Zonnebloemen groeien naar het licht. Dat wil ik ook. Dat gun ik iedereen